Ο “Όλυμπος”, το … σπλάχνο των Ελλήνων πολιτικών προσφύγων της Πολωνίας και ο 87χρονος στυλοβάτης του

 (ΑΠΕ-ΜΠΕ ) Είναι “σπλάχνο” των Ελλήνων πολιτικών προσφύγων, που τα ταραγμένα χρόνια του Εμφυλίου κατέφυγαν στην Πολωνία κι εκεί έχτισαν μια νέα ζωή, χωρίς να αποκόψουν, ωστόσο, τον “ομφάλιο λώρο” με την πατρίδα. Ο αθλητικός, τουριστικός, πολιτιστικός σύλλογος “Όλυμπος” μετρά σχεδόν μισό αιώνα ζωής και όπως λέει ο 87χρονος σήμερα Λευτέρης Τσιρμιράκης, εκ των ιδρυτικών στελεχών και πρόεδρος του συλλόγου, αποτελεί το “καμάρι των Ελλήνων πολιτικών προσφύγων της Βαρσοβίας”.  Στις 24 Ιανουαρίου του 1962, δεκαπέντε μέλη της Ένωσης Πολιτικών Προσφύγων της Πολωνίας, που έφερε το όνομα του Νίκου Μπελογιάννη, διαφορετικής ηλικίας κι ένας Πολωνός, όλοι τους παθιασμένοι με τον αθλητισμό και πιστοί στα ιδεώδη του αρχαίου ελληνικού πνεύματος, έβαλαν τα θεμέλια του “Ολύμπου”.

Στην Πολωνία κατέφυγαν την εποχή του Εμφυλίου περίπου 50.000 Έλληνες, που το ταξίδι τους προς τη νέα πατρίδα ακολούθησε- με λιγότερες ή περισσότερες ομοιότητες- την ίδια πορεία.

Ο Λευτέρης Τσιρμιράκης δεν ανήκει σε εκείνους που με την ήττα του “Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας” αναγκάστηκαν να φύγουν για τις “Λαϊκές Δημοκρατίες”. Η ατμόσφαιρα έντασης της ταραγμένης εκείνης περιόδου, τον “έδιωξε” νωρίτερα.

Εν μία νυκτί, άφησε τη Θεσσαλονίκη και την κοπέλα που αγαπούσε- την επόμενη ημέρα θα πήγαινε στον πατέρα της για να τη ζητήσει σε γάμο- και ξεκίνησε τον μακρύ δρόμο προς τη Βαρσοβία.

Πρώτος σταθμός ήταν η Βέροια, μετά η Νάουσα, η Σκύδρα, τα χωριά στο όρος Πάικο και από εκεί ο συνήθης προορισμός των πολιτικών προσφύγων εκείνης της περιόδου, η Γιουγκοσλαβία.

“Νύχτα, στη μία η ώρα, με ένα εγγλέζικο τζιπ, 22 άτομα πάνω, περάσαμε τα σύνορα της Γιουγκοσλαβίας” εξιστορεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Τσιρμιράκης, ο οποίος μόλις στα 24 του χρόνια πέρασε, όχι απλά τα σύνορα της χώρας του, αλλά τα σύνορα μιας ολόκληρης ζωής, της δικής του.

“Βοϊβοντίνα, Μπούλκες ήταν τα κέντρα που έμεναν οι Έλληνες πολιτικοί πρόσφυγες. Εκεί έμενα κι εγώ ώσπου πήγα στο Βελιγράδι και καταπιάστηκα με το ραδιόφωνο και την εκπομπή “Φωνή της Ελλάδας”” λέει και θυμάται πώς από το σύνθημα της πρώτης περιόδου “Ζήτω ο Τίτο”, αυτός και οι σύντροφοί του πέρασαν στο “Κάτω ο Τίτο”, όταν ο τότε ηγέτης της Γιουγκοσλαβίας “έκανε ορισμένα σοβαρά λάθη απέναντι στην Κομμουνιστική Διεθνή”, όπως χαρακτηριστικά λέει.

Η ρήξη του Τίτο με την Κομινφόρμ και ο αντίκτυπός της στους Έλληνες πολιτικούς πρόσφυγες που είχαν καταφύγει στη Γιουγκοσλαβία, οδήγησε ορισμένους εξ αυτών σε άλλες “Λαϊκές Δημοκρατίες”. Μεταξύ αυτών ήταν και ο Λευτέρης Τσιρμιράκης, ο οποίος από το Βελιγράδι βρέθηκε στη Βουδαπέστη και στο πλευρό του Πέτρου Κόκκαλη (σ.σ. γιατρός με δράση στην Αντίσταση και συμμετοχή στην “κυβέρνηση του βουνού” ως γραμματέας Κοινωνικής Πρόνοιας και Παιδείας). “Το 1948 βρέθηκα στη Βουδαπέστη. Κι εκεί έμεινα πάνω από μισό χρόνο, βοηθώντας τον Κόκκαλη και τη γυναίκα του στην προστασία των Ελληνόπουλων που είχαν φύγει από την Ελλάδα”, λέει ο κ. Τσιρμιράκης, αναπολώντας την εποχή εκείνη.

Αφήνει τη Βουδαπέστη και τον Κόκκαλη για να βρεθεί στην κατεστραμμένη τότε Βαρσοβία. Εκεί γνώρισε τον δημοσιογράφο Βάσο Γεωργίου κι άρχισαν να συνεργάζονται, μεταδίδοντας ό,τι συνέβαινε στην Πολωνία.”Τότε, τίποτα δεν υπήρχε στη Βαρσοβία. Όλα ήταν κατεστραμμένα. Μια ερειπωμένη πόλη. Μείναμε στο ξενοδοχείο Πολωνία και μετά στο Μπρίστολ, που ήταν το μόνα σώα”, λέει και θυμάται πως ο ίδιος μαζί με τη γυναίκα του Γεωργίου ξεκίνησαν μια εκπομπή στα ελληνικά, στο ραδιοφωνικό σταθμό της Πολωνίας.

Ο Εμφύλιος έφτασε στο τέλος του, όχι όμως και η παρουσία των πολιτικών προσφύγων στις πρώην “Λαϊκές Δημοκρατίες”, που είχαν οργανωθεί σε συλλόγους κι οργανώσεις. Στην Πολωνία, η Ένωση Ελλήνων Πολιτικών Προσφύγων, μέλος της οποίας ήταν και ο κ. Τσιρμιράκης, είχε ήδη θέσει σε λειτουργία δημοτικό σχολείο, για να μαθαίνουν τα παιδιά ελληνικά, ενώ με πρωτοβουλία του ίδιου του κ. Τσιρμιράκη συγκροτήθηκε τότε και ο “Όλυμπος”.

Εκείνη την εποχή, όχι μόνο στη Βαρσοβία, αλλά και σε όλα τα μεγάλα κέντρα της ελληνικής παρουσίας στην Πολωνία- Ζγκζέλετς, Πολίτσε, Βρότσλαβ, Πόζναν, Λεγκνίτσα κλπ- δρούσαν διάφοροι αθλητικοί σύλλογοι.

Από την πρώτη στιγμή της ίδρυσής του, ο “Όλυμπος” συνέβαλε στην περαιτέρω ανάπτυξη της πολύπλευρης αθλητικής- και όχι μόνο- δράσης της των Ελλήνων Πολιτικών Προσφύγων της Βαρσοβίας. Την αθλητική δράση του συλλόγου στήριξε και η τότε πολωνική κυβέρνηση, παραχωρώντας γήπεδα, πισίνες και κάθε άλλου είδους αθλητική υποδομή.

Το 1974, ο “Όλυμπος” έκανε ένα βήμα παραπέρα και προχώρησε στη λειτουργία ενός Φροντιστηρίου Διδασκαλίας της Ελληνικής Γλώσσας κι ενός Ομίλου καλλιέργειας του Ελληνικού Φολκλόρ και των Ελληνικών Ηθών κι Εθίμων. Από τα θρανία του Φροντιστηρίου Διδασκαλίας της Ελληνικής Γλώσσας πέρασαν τα παιδιά και τα εγγόνια των Ελλήνων πολιτικών προσφύγων που είχαν καταφύγει στην Πολωνία, αλλά και μετέπειτα πολλοί Πολωνοί, με βαθιά αγάπη για την Ελλάδα.

Η λειτουργία του Ολύμπου δεν άφησε “ασυγκίνητες” τις ελληνικές αρχές. Σε μια επίσκεψή της στην Πολωνία η αείμνηστη Μελίνα Μερκούρη, με την ιδιότητα τότε της υπουργού Πολιτισμού, ήταν αυτή που άνοιξε τον “δίαυλο” επικοινωνίας με την Ελλάδα. Αφού πληροφορήθηκε για τη δράση του συλλόγου, όταν επέστρεψε στην Ελλάδα- έπειτα από συνεννόηση και με το υπουργείο Εξωτερικών- απέστειλε στον “Όλυμπο” ένα μεγάλο δέμα με διάφορα ελληνικά βιβλία, απαραίτητα για την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας (αναγνωστικά, γραμματικές, βιβλία ιστορίας και γεωγραφίας, χάρτες κλπ).

Ο “Όλυμπος” από την ίδρυσή του έως σήμερα, παρά τα πενιχρά οικονομικά μέσα, συνεχίζει να λειτουργεί και ο κ. Τσιρμιράκης, παρά το γεγονός ότι βρίσκεται στη “δύση” της όγδοης δεκαετίας της ζωής του ζητά ακόμη μεγαλύτερη στήριξη από τις ελληνικές αρχές προκειμένου να μην σβήσει η “φλόγα” του Ελληνισμού στη Βαρσοβία.

 

Φωτο: Αριστερά ο κ.Λευτέρης Τσιρμιράκης